Je hebt net je eerste mooie stuk afgerond. De huid zit goed, de ogen stralen precies de uitdrukking uit die je wilde bereiken, en het dier ziet eruit alsof het elk moment weer kan bewegen.
▶Inhoudsopgave
▶Inhoudsopgave
En dan zet je het op een sokkel die je bij de bouwmarkt hebt gekocht. Dat voelt als een anti-climax. Een goede sokkel maakt je werk af.
Een slechte sokkel trekt de aandacht af van alles waar je tien uur over hebt gewerkt.
Ik maak al mijn sokkels zelf. Niet omdat ik niet kan betalen voor een mooie, maar omdat ik precies wil bepalen hoe mijn werk wordt gepresenteerd. En eerlijk gezegd: het is veel makkelijker dan je denkt.
Wat je echt nodig hebt
De markt zit vol dure starterskits en gespecialiseerde pakketten, maar voor een sokkel heb je niet veel nodig. Wat ik altijd gebruik:
- Hout. Hardhout als eik of beuk werkt het beste. Het is stabiel, zit fijn in de hand en laat een mooie afwerking toe. Voor kleinere stukken gebruik ik soms walnoot, gewoon omdat die kleur prachtig is. Multiplex kan, maar alleen als het van goede kwaliteit is. Goedkoop multiplex splijt bij de randen en dat zie je terug in je afwerking.
- Schuurpapier. Korrel 80, 120 en 220. Dat is het.
- Houtlijm. Ik gebruik altijd een lijm die niet uitloopt. Je wilt geen witte vlekken op je eiken sokkel.
- Beits en vernis. Beits voor kleur en bescherming, vernis als afsluiting.
Voor gereedschap: een cirkelzaag of decoupeerzaag, een boormachine, een schuurmachine, meetlint en potlood.
Heb je een slijpmachine, nog beter. Maar begin zonder als dat moet. Goed gereedschap voorkomt frustratie, maar je hoeft niet alles in één keer te kopen.
De afmetingen bepalen
Dit is waar beginners vaak fout meegaan. Ze maken de sokkel te klein, en het dier erop lijkt alsof het op het punt valt te staan. Mijn vuistregel: de sokkel moet ongeveer anderhalf tot twee keer zo breed zijn als het dier zelf.
Voor een vos betekent dat een sokkel van zo'n veertig centimeter doorsnede.
Voor een ekster voldoet vijftien centimeter. De hoogte hangt af van het dier.
Staande dieren, zoals een hert of een haas op achterpoten, kunnen een langere sokkel gebruiken. Liggende of zittende dieren doen het goed op een lager postament. Kijk naar het dier, niet naar een formule.
Wat me opvalt is dat veel mensen de sokkel te snel afmaken.
Ze zagen een plank in vierkant, schuren het een keer, en klaar. Maar een sokkel verdient dezelfde aandacht als het dier zelf. Het is geen bijzaak. Het is onderdeel van het geheel.
Stap voor stap
Teken je ontwerp. Klinkt saai, maar doe het toch. Een schets op papier, met afmetingen, bespaart je achteraf een hoop gezeik met hout dat net te kort is.
Zaag de delen. Nauwkeurigheid telt. Een schuine zaagsnede is lastig te verbergen, zelfs onder beits.
Ik gebruik mijn decoupeerzaag voor rechte lijnen en een cirkelzaag als ik grotere stukken moet zagen. Lijm en laat drogen. Breng houtlijm aan, zet de delen samen, en gebruik wikkelbanden of lijmklemmen om alles op zijn plaats te houden. En dan wachten. Ik geef het altijd een nacht om goed te drogen. Te snel doorwerken betekent zwakke verbindingen. Schuur in fasen. Begin met korrel 80 om oneffenheden weg te werken. Dan 120. Dan 220.
Elke keer een stap fijner. Als je dit goed doet, voelt het hout aan als zachte huid.
Dat is het moment waarop je weet dat je op de goede weg zit. Beits aanbrengen. Ik gebruik altijd eerst een beits, nooit direct vernis. Beits dringt het hout in, beschermt tegen vocht en UV, en geeft kleur. Laat het goed drogen volgens de instructies op de verpakking. Ik heb vroeger te snel doorgegaan en dat resulteerde in een kleffe afwerking die ik helemaal moest afschuren. Afwerken met vernis of olie. Voor een natuurlijke uitstraling ga ik voor hardwaxolie.
Voor een glanzende afwerking gebruik ik matte vernis. Twee lagen, met licht schuren ertussen met korrel 220.
Dat geeft een afwerking die jarenlang meegaat.
Van standaard naar persoonlijk
Een eenvoudige rechthoekige sokkel is prima om mee te beginnen. Maar als je meer wilt, zijn er genoeg mogelijkheden.
Een ronde sokkel bijvoorbeeld, die een mooi contrast geeft bij een slanke vos of een reiger. Of een sokkel met een natuurlijke rand, waar je de boorkant van het hout laat zien alsof het een stuk bosgrond is. Je kunt ook texturen toepassen of je houten sokkel zelf verven en behandelen. Een ruw gehakt oppervlak lijkt op rots.
Een glad geschuurd en geolied stuk eik lijkt op watervast hout. Experimenteer. Dat is het mooie van hout: elk stuk reageert anders op beits, elke zaagsnede geeft een andere textuur.
En vergeet niet: bevestig je dier altijd goed aan de sokkel. Wanneer je verschillende taxidermie sokkels gaat vergelijken, let dan op de stevigheid.
Een bout door de onderkant van de sokkel, bevestigd aan de voet of het frame van het dier, is essentieel. Ik heb een keer een stuk zien vallen tijdens een expositie omdat iemand had gekozen voor lijm alleen. Dat is het laatste wat je wilt.
De onderkant vergeet je niet
Een detail dat ik vaak zie vergeten: de onderkant van je sokkel. Voeg altijd anti-kras felt toe. Het voorkratst je opstelling, het dempt geluid als je het verplaatst, en het ziet er verzorgd uit.
Dat kleine gebaar zegt veel over hoe je met je werk omgaat.
Als je een sokkel maakt voor een vogel, let dan extra op de balans. Vogels zijn licht, en een te zware sokkel maakt het geheel onnatuurlijk. Een flexibele mal helpt hierbij om de juiste vorm te creëren, zowel voor het dier als voor de sokkel.
Begin eenvoudig, word ambitieuzer
Mijn eerste sokkel was een stuk eikenhout dat ik had overgehouden aan een oude kast. Het was niet perfect.
De hoeken waren niet helemaal recht, en de beits zat ongelijk. Maar ik heb er een haas op gezet en het stuk zag er beter uit dan met elke gekochte sokkel die ik had gezien.
Begin met een eenvoudig ontwerp. Gebruik hout dat je al hebt. Maak fouten, want die leer je het meest.
En als je eenmaal het gevoel hebt van hoe hout reageert op zaag, schuurpapier en beits, wordt elke volgende sokkel een stuk mooier. Dat vind ik trouwens het mooiste van dit vak: je leert nooit uit. Elke sokkel is anders, elk dier vraagt om een andere aanpak, en er is altijs iets nieuws om te ontdekken. Ook als je al jarenlang bezig bent.