De eerste keer dat ik een schuimvorm verkeerd koos, heb ik er een heel weekend aan kwijtgeraakt. Een bosmuis, klein beestje, en ik had een mal genomen die eigenlijk bedoeld was voor een ekster.
▶Inhoudsopgave
▶Inhoudsopgave
De vorm zat overal behalve daar waar hij moest zitten. Het resultaat?
Een soort wazig knaagdiertje dat eruitzag alsof het door een wasmachine was geweest. Leer van mijn fouten.
Waarom de juiste schuimvorm alles verandert
Een schuimvorm is niet zomaar een prop waar je een huid overheen trekt.
Het is het skelet van je hele preparaat. De mal bepaalt de houding, de verhoudingen, de spanning van de huid. Kies je verkeerd, en je hebt een dier dat eruitziet alsof het in slaap is gevallen.
Of erger: een dier dat eruitziet alsof het aan het ontsnappen is, terwijl het al jaren dood is. Wat me opvalt is dat veel beginners denken dat elke mal "ongeveer goed" is.
Dat is het niet. Een vos is geen konijn met een lange staart.
Een merel is geen duif in miniatuur. De anatomie verschilt, en je mal moet daarop inspelen.
Begin met het juiste formaat
De meeste schuimvormen zijn verkrijgbaar in verschillende maten. Een haas komt bijvoorbeeld in small, medium en large. Maar het gaat niet alleen om lengte.
Kijk naar de dikte van de romp, de stand van de poten, de hoogte van de kop.
Een haas in rustpositie heeft een completere romp dan een haas in vluchthouding. Die verschillen zitten in de details.
Ik raad beginners altijd aan om te beginnen met voederknaagdieren. Een cavia of een rat. Klein, eenvoudig, en de malletjes zijn er in alle variaties te vinden.
Uitwendig versus inwendig: wat heb je nodig?
Wilde dieren vragen een te complexe ontleedkunde voor een eerste poging, en daar hoef je nog geen malkeuze bovenop te stapelen.
Er zijn twee hoofdtypen schuimvormen. De uitwendige mal, waar je de huid overheen spant, en de inwendige mal, die je in de huid steekt als een soort interne steun. Voor vogels is een flexibele mal essentieel om de vorm te behouden. Vogels hebben geen spieren om de huid op te houden, dus de mal doet al het werk.
Een stijve mal geeft een stijf resultaat. Dat klinkt logisch, maar je zou verbaasd zijn hoe vaak ik heb gezien dat mensen een harde mal gebruiken voor een zangvogel en zich afvragen waarom het eruitziet als een tennisbal met veren.
Voor zoogdieren werkt het anders. Daar gebruik je vaak een uitwendige mal die je in de huid schuift, of een combinatie van beide.
De huid van een zoogdier is dikker, meer soepel, en je hebt meer ruimte om te corrigeren.
Merken en kwaliteit: waar je op moet letten
De markt zit vol dure starterskits die overbodig zijn. Ik heb kits gezien van twee euro die een mal bevatten die na één gebruik al kraakt.
En ik heb kits gezien van honderd euro die je eigenlijk alleen een mooie doos opleveren. Kwalitatieve basisitems, los gekozen, zijn effectiever dan elke kit. Research Mannikins maakt solide, realistische malletjes met goede anatomische details.
Jonas Tools levert scherp gereedschap, en hun malletjes zijn precies genoeg voor serieus werk.
Van Dyke's en McKenzie Supply hebben een breed assortiment, maar let op: niet alles in hun catalogus is even sterk. Synecion is een merk dat ik de afgelopen jaren steeds vaker tegenkom, met name voor vogels, en dat doet wat het belooft. Eerlijk gezegd vind ik dat je beter kunt investeren in één goede mal dan in vijf goedkope. Een goede schuimvorm houdt jarenlang, mits je hem correct reinigt en opbergt.
Isopropyl alcohol over je gereedschap en malletjes na gebruik, dat voorkomt bacteriegroei en schimmel. Zo simpel is dat.
Veel mensen kiezen een mal puur op basis van soort en maar. Maar de houding is minstens zo belangrijk. Een eekhoorn kan zitten, hangen, rennen, of net een noot aan het kraken zijn.
De houding kiezen: het meest onderschatte onderdeel
Elke houding heeft een andere mal nodig. En hier zit het: de houding bepaalt ook hoeveel werk je later hebt met de details.
Een dier in rustpositie verbergt veel anatomische fouten. Een dier in actiepositie laat niets verbergen. Elk scheurtje, elke ongelijkmatige spanningslijn in de huid, het wordt zichtbaar.
Dat vind ik trouwens het mooiste van dit vak. De mal is het geraamte, maar jij maakt het tot leven.
De juiste epoché vormen geven de structuur, maar de ogen, de snuit, de pootjes, dat is waar jij als taxidermist je stempel op zet. Specifieke lijmsoorten zijn cruciaal voor het naadloos restaureren van kleine snuitjes en oogleden.
Daar kom je pas aan toe als de mal goed zit. Dus neem de tijd voor die eerste stap.
Een paar concrete tips om mee te nemen
Meet je huid voordat je een mal bestelt. Niet schatten, meten. Leg een lintmeter op het preparaat en noteer de omtrek van de romp, de lengte van de poten, de dikte van de nek. Vergelijk dat met de specificaties van de mal.
Een verschil van een centimeter klinkt klein, maar op een dier van twintig centimeter is dat enorm.
En nog iets: de huid moet direct na de jacht correct worden ingevroren om vergaan te voorkomen. Een aangetaste huid rekt niet meer gelijkmatig uit, en dan past geen enkele mal meer goed.
Borax is het ideale, milde middel voor beginners om huiden te looien en te conserveren. Het is goedkoop, het werkt, en je kunt er niet veel verkeerd mee doen. Kies je mal met dezelfde zorg waarmee je je dier kiest.
Want uiteindelijk bepaalt de vorm hoe mensen je werk zien. En dat verdient het beste dat je kunt geven.