Stel je hebt een mooi oud vogelpreparaat. Misschien van je grootmoeder, misschien gekocht op een rommelmarkt.
▶Inhoudsopgave
▶Inhoudsopgave
En dan zie je het: een veer die afgebroken is, of een hele vleugel waar stukken uit liggen. Het ziet er triest uit.
Maar goed nieuws: je kunt dit zelf repareren. Het is makkelijker dan je denkt.
Eerst even dit: wat je NIET moet doen
Wat me opvalt als ik advies lees over veren bij levende vogels, is dat mensen vaak denken aan pijn en bloeden.
Dat is bij levende dieren belangrijk. Maar bij een preparaat is de situatie heel anders. Er zit geen bloedvat meer in de veer. Er is geen pijn.
Dus je hoeft niet bang te zijn om iets te verpesten door het aan te raken. Toch zie ik beginners soms heel voorzichtig één veertje tegelijk bekijken en er niets mee doen.
Terwijl het preparaat er al jaren stof op zit staan. Dus: durf aan de slag te gaan.
Met de juiste aanpak maak je het niet erger.
Wat heb je nodig?
Je hebt geen dure starterkit nodig. Soms zie ik kits van honderden euro's die je eigenlijk niet nodig hebt.
- Een dun pincet (liefst een fijne, recht model)
- Een klein schaartje met een scherp puntje
- Witte lijm die droogt doorzichtig (PVA-lijm werkt goed)
- Een stuk karton of een ondergrond om op te werken
- Eventueel een loep of vergrotingsbril als je fijne details wilt zien
Voor dit werk heb je maar een paar dingen nodig: Dat is het. Eerlijk gezegd is de meeste frustratie bij beginners niet het werk zelf, maar slecht gereedschap. Een stom pincet knippt de veer af in plaats van hem vast te pakken. Een saaie schaar scheurt de huid. Investeer in één goed pincet en één scherp schaartje, en je bent al verder dan de meeste mensen die een kit van Van Dyke's of McKenzie Supply openmaken zonder te weten waarvoor.
Stap 1: bekijk de schade
Neem het preparaat in je handen en kijk eerst goed. Hoeveel veren zijn beschadigd?
Zijn ze afgebroken, of zitten ze los in de huid? Soms zit een veer nog half vast, maar hangt hij scheef. Soms ontbreekt er een hele veer.
Wat ik altijd doa is beginnen met de ergste schade. Niet met de kleine dingen.
Want als je eerst de grote reparatie doet, zie je beter hoe de rest eruitziet.
Stap 2: een afgebroken veerstuk terugplakken
Heb je een stukje veer dat afgebroken is maar nog helemaal aanwezig is?
Dan kun je hem terugplakken. Dit is de makkelijkste reparatie. Mocht je ook te maken hebben met taxidermie restauratie bij een beschadigde huid, dan is dat een ander verhaal. Leg het stukje op een stuk karton.
Zet het preparaat naast je. Zet een klein beetje PVA-lijm op je vinger of op een stukje karton.
Neem het veerstukje op met je pincet. Breng een heel dun laagje lijm aan op de gebroken kant.
Niet te veel, want dan druipt het en zie je het later als een glimmende vlek. Mocht je ook beschadigde ogen bij je preparaat opmerken, dan kun je die op een vergelijkbare manier herstellen. Plak het stukje terug op de veer.
Houd het even vast met de pincet. Een paar seconden is genoeg.
De lijm houdt het vast terwijl het droogt. Laat het minstens een uur droegen voordat je verder werkt. Ik laat het liever een nachtje staan. Geduld loont hier.
Stap 3: een ontbrekende veer vervangen
Wat als de veer helemaal weg is? Dan moet je een nieuwe veer inbrengen. Dit klinkt moeilijker dan het is.
Zoek een vervangende veer. Dit kan van een andere vogel zijn, bij voorkeur van dezelfde soort of een soort met vergelijkbare veren.
De kleur en dikte moeten ongeveer overeenkomen. Als je een vogelpreparaat hebt van een ekster, gebruik dan geen veer van een merel.
Dat valt te veel op. Snijd de vervangende veer op de juiste lengte. Meet af tegen de overeenkomstige veer aan de andere kant van de vogel.
Knip met je scherpe schaar, die je goed hebt onderhouden met de juiste onderhoudstechnieken voor taxidermie gereedschap, niet met je pincet.
Breng lijm aan op de basis van de nieuwe veer. Steek hem in de huid waar de oude veer zat. Soms zit er nog een restje van de oude veer in de huid. Dan kun je dat eruit trekken met de pincet, en de nieuwe veer erin duwen. Druk even vast. Laat drogen.
Stap 4: veren opvouwen en modelleren
Na het plakken zien de veren er vaak nog wat raar uit. Ze staan niet meer mooi in model. Dat is normaal.
Gebruik je pincet om de veer voorzichtig in model te brengen. Trek langs de veerrichting, van de basis naar de top.
Niet tegen de veerrichting in, dan breek je de kleine weerhaakjes die de veer bij elkaar houden. Bij vogels is een flexibele mal essentieel om de vorm te behouden tijdens het drogen. Als je geen speciale mal hebt, kun je het preparaat leggen op zacht bijvoorbeeld watten of zacht papier. Zo behoudt de vleugel zijn natuurlijke vorm.
Een paar dingen die ik heb geleerd
Wat ik in de loop der jaren heb gemerkt: de mooiste reparaties zijn de je niet ziet. Als je een veer hebt geplakt en je kunt de breuk niet meer vinden, heb je het goed gedaan.
Gebruik nooit te veel lijm. Ik zeg het maar zeker: te veel lijm is het grootste foutje dat beginners maken. Het droogt troebel, het maakt de veer stijf, en het trekt stof aan.
Een druppel is genoeg. En als je klaaar bent: maak je gereedschap schoon met isopropyl alcohol.
Niet alleen omdat het bacteriën doodt, maar ook omdat er geen lijmresten achterblijven die je volgende project kunnen verpesten. Herstellen van een oud vogelpreparaat is geen wetenschap. Het is vakmanschap. En vakmanschap leer je door het te doen. Dus neem dat stofige preparaat van de zolder, leg je gereedschap klaar, en begin.