Stel je voor: je hebt net een prachtige vos geprepareerd, de huid is perfect gevlochten, de snuit is nagemaakt, de vacht glanst — en dan zet je de ogen verkeerd. Het verschil tussen een stuk dat levendig oogt en eruitziet als een slap beeld ligt vaak in die ene detail: de oogmaten.
Ik heb het zelf meegemaakt. Eerlijk gezegd heb ik bij mijn eerste das een paar ogen gebruikt die te groot waren, en het beeld zag eruit alsof hij net een verkeerde beslissing had genomen.
Sindsdien heb ik veel geleerd over welke maat bij welk dier past.
Waarom oogmaten zo belangrijk zijn
Oogmaten zijn geen standaardonderdeel. Ze zijn het gezicht van je preparaat.
De verkeerde maat kan een anders perfect stuk compleet verpesten. Te klein, en het dier kijkt verbaasd. Te groot, en het lijkt een cartoon.
Het gaat niet alleen om de diameter — de vorm, de kleur en de pupilstructuur spelen ook mee.
Maar laten we beginnen bij de basis: de maat.
De standaardmaten per diersoort
Bij voederknaagdieren — muizen, ratten, konijnen — begin je klein. Voor muizen gebruik je meestal oogmaten van 3 tot 5 millimeter. Ratten komen op 6 tot 8 millimeter. Een konijn heeft al snel 10 tot 12 millimeter nodig. Wat me opvalt is dat veel beginners hier te snel grotere maten kiezen uit angst dat de ogen te klein zijn. Maar een te groot oog is altijd slechter dan een te klein oog. Je kunt altijd iets meer invulling rondom een klein oog aanpassen, maar een te groot oog kun je niet meer terugdraaien. Vergeet ook niet om de juiste taxidermie schuimvormen voor zoogdieren te kiezen voor een goede basis.
Voor vogels varieert het enorm. Een klein zangvogeltje vraagt 3 tot 4 millimeter, terwijl een uil al snel 12 tot 18 millimeter nodig heeft. En hier wordt het interessant: bij vogels is de pupilvorm cruciaal. De meeste vogels hebben een ronde pupil, maar bij uilen is de pupil extreem groot ten opzichte van de oogbal. Als je bij een uil standaard ronde glazen ogen zet zonder rekening te houden met die grote pupil, verlies je meteen het karakter van het dier.
Wat ik zelf doe bij ongewone maten
Soms valt een dier tussen twee standaardmaten in. Ik heb een keer een jonge fazant gehad waar een 10 millimeter te klein was en een 12 millimeter te groot. In zo'n geval kies ik altijd de kleinere maat en pas ik de oogkas aan met lijm en vulmateriaal. Dat vind ik trouwens een van de meer onderschatte vaardigheden in de taxidermie — het correct plaatsen van ogen voor een levensechte blik. Specifieke lijmsoorten maken hier het verschil tussen een levendig gezicht en een masker.
Merken en beschikbaarheid
McKenzie Supply en Van Dyke's hebben een uitgebreid assortiment oogmaten, van standaard glazen tot gespecialiseerde vormen. Jonas Tools biedt fijne sets voor klein werk, en Research Mannikins heeft opties die goed passen bij grotere zoogdieren. Als je taxidermie ogen wilt kopen van glas of acryl, merk je dat veel starterskits een overdaad aan maten bevatten die je nooit gaat gebruiken.
Liever koop je een selectie van kwalitatieve basisitems die je echt nodig hebt, dan een doos vol plastic dat je kast vult.
Een laatste gedachte
De oogmaten kiezen is iets wat je beter wordt met ervaring. Maar begin simpel. Begin met voederknaagdieren, oefen met de kleinere maten, en werk langzaam omhoog.
En als je twijfelt tussen twee maten — kies de kleinere. Je kunt altijd bouwen, maar inkrimpen is bijna nooit mogelijk.