Er komt een moment dat je een vis hebt geprepareerd en hij er perfect ligt — de huid is mooi behandeld, de vorm klopt, de ogen zijn vervangen door glazen ogen die goed passen. Maar dan zie je het: de kleuren.
Die doffe, grijze, dode tinten die niks te maken hebben met de levendige vis die je ooit uit het water haalde. Dan begint het echte werk pas. Wat me opvalt is dat veel beginners hier meteen te hard van start gaan.
Ze pakken de eerste verf die ze vindnen en beginnen over de huid te schilderen, alsof het een muurschilderij is.
Maar een vis heeft een huid met schubben, glans, subtiele kleurovergangen. Dat vraagt om een andere benadering.
Begin met de juiste verf en de juiste basis
Gebruik acrylverf. Niet olieverf, niet waterverf — acryl.
Het droogt snel, laat zich goed mengen, en je kunt er lagen overheen schilderen zonder dat het rommelig wordt. Van Dyke's heeft een goede selectie kleuren die specifiek bedoeld zijn voor preparaten, maar je kunt prima met standaard acryl verf werken als je de juiste tinten kiest. Voordat je begint met schilderen, moet de huid goed zijn voorbereid.
Eerlijk gezegd, dit is waar het vaak misgaat. Mensen beginnen te schilderen op een onbehandelde huid en dan verbaast ze zich over de resultaten.
Zorg dat de huid volledig droog is en behandeld met borax. Borax is het ideale, milde middel voor beginners om huiden te looien en te conserveren.
De eerste laag: de basiskleur
Het geeft een goede basis om verf op aan te brengen. Begin met een dunne laag basiskleur. Niet te dik, niet te vroeg te precies. Je wilt de algemene kleur van de vis vastleggen.
Voor de meeste vissoorten is dat een zilvergrijs of licht groenachtig tint. Gebruik een brede penseel en werk in de richting van de schubben.
Altijd in de richting van de schubben. Dit is niet optioneel — het maakt het verschil tussen een preparaat dat eruit ziet als een stuk plastic en er echt uitziet als een vis. Laat deze eerste laag goed drogen.
Ik wacht altijd minstens een uur voordat ik verder ga. De drang om door te werken is groot, maar geduld betaalt zich terug.
De kleur lagen: waar het echt interessant wordt
Nu komt het deel waar je creativiteit kunt gebruiken, maar ook waar je het meest kunt struikelen. Een vis is niet één kleur.
Kijk echt naar foto's van levende exemplaren. De buik is lichter dan de rug. De flanken hebben vaak een andere tint dan de rug.
Sommige soorten hebben rode vlekken bij de kieuwen, andere hebben blauwe accenten bij de staart.
De ogen en de details
Werk van licht naar donker. Begin met de lichtste tint en bouw langzaam op naar de donkerste. Dit geeft diepte en realisme. Gebruik voor de overgangen tussen kleuren een droge penseel techniek: je duwt de penseel licht over de huid zonder veel verf.
Het resultaat is een subtiele overgang die lijkt op de natuurlijke schubbenstructuur. Dat vind ik trouwens het mooiste van dit werk: het is net als het prepareren zelf.
De finishing touch: glans en bescherming
Je werkt in kleine stappen, met veel aandacht, en op een gegeven moment komt het plaatje tot leven. De ogen maken of breken het preparaat. Specifieke lijmsoorten zijn cruciaal voor het naadloos restaureren van kleine snuitjes en oogleden, en dat geldt ook voor de directe omgeving van de ogen.
Gebruik een heel fijne penseel — nummer 0 of kleiner — en werk met zeer dunne verf.
De oogleden hebben vaak een rode of oranje tint die je bijna niet ziet op afstand, maar die dichtbij het verschil maakt. De kieuwen verdienen ook aandacht. Veel vissoorten hebben felrode kieuwen, en die kleur is lastig te krijgen.
Ik meng die altijd zelf: een beetje rood, een beetje oranje, een klein beetje wit. Koop niet zomaar een "rood" uit de winkel — het wordt nooit goed.
Als je tevreden bent met de kleuren, is het tijd voor de afwerking. Een matte lak geeft een natuurlijker resultaat dan een glanzende, maar sommige vissoorten hebben een natuurlijke glans.
Kijk goed naar foto's en kies wat bij de soort past. Laat de lak goed drogen en controleer het resultaat bij verschillende lichtbronnen. Wat er bij kunstlicht goed uitziet, kan bij daglicht anders overkomen. En andersom.
Goed gereedschap voorkomt frustratie — dat geldt ook hier. Een goede set fijne penseelen is beter dan een hele doos met middelmatige.
En reinig je penseelen na gebruik met isopropyl alcohol. Dat voorkomt bacteriegroei en schimmel, en je penseelen blijven langer mee. Het schilderen van een vis preparaat is geen snel werk. Het is geduldig werk, met opletten, en met respect voor het dier. Maar als je het goed doet, als je de tijd neemt voor elke laag en elk detail, dan krijg je iets dat er niet alleen realistisch uitziet — maar dat ook echt leeft.