Er komt een moment in het taxidermieproces waarop je vis eruitziet als een vis geworden is. De kleuren zitten, de ogen liggen goed, de schubben plakken. Maar hij ziet er nog niet af.
▶Inhoudsopgave
▶Inhoudsopgave
Dan komt epoxy aan de orde. En daar struikelen veel beginners over.
Niet omdat het moeilijk is, maar omdat ze het verkeerde product pakken of het op de verkeerde manier aanpakken.
Waarom epoxy en niet gewoon vernis?
Een geprepareerde vis heeft iets wat een geprepareerd konijn niet heeft: glans.
Die glans komt van de slijmlaag en de schubben die licht terugkaatsen. Gewoon vernis bovenop spuiten?
Dat werkt kort, maar het wordt snel dof, kraakt soms af, en het geeft nooit die diepte die je wilt. Epoxy maakt een harde, transparante laag die diepte en glans vasthoudt. Het is een soort beschermend kristal over je werk. Wat me opvalt is dat veel mensen denken dat epoxy alleen voor bootbouwers en tafelmakers is. Nee.
In de taxidermie is het een gamechanger voor vispreparaten. Maar let wel: je moet het juiste type kiezen.
Niet elke epoxy is geschikt.
Welke epoxy heb je nodig?
Er zijn twee soorten die je tegenkomt: cast epoxy en laminaat epoxy. Voor vispreparaten wil je cast epoxy. Deze is ontwikkeld om in één keer een dikke, heldere laag te gieten zonder dat het krimpt of geel wordt.
Laminaat epoxy is dunner en bedoeld om met glasvezel te combineren. Dat is voor bootbouw, niet voor taxidermie.
Kijk naar producten die specifiek als "kristalhelder" of "UV-stabil" worden vermeld. UV-stabil is belangrijk, want zonlicht maakt goedkope epoxy binnen een paar jaar geel.
Wat je echt nodig hebt om te beginnen
Dat wil je niet na al het werk dat je in een vis hebt gestoken. Merken als Mr.Boat en Epoxywinkel hebben geschikte opties. De prijs verschilt, maar goedkoop betekent hier vaak dat je twee keer moet beginnen.
Je hebt niet veel spullen nodig, maar wat je hebt moet goed zijn.
Een goede mengbeker van plastic met duidelijke maataanduidingen. Een rekening of weegschaal, want de verhouding hars en hardener moet precies kloppen. Een plak houten spatel of lepel om te roeren. En een gasbrander of een kleine propaanbranner om bellen te verwijderen.
Wat ik vaak zie is dat beginners een hele starterskit kopen met twintig accessoires waarvan ze er vijf gebruiken. Dat is geldverspiling. Begin met de basis. Je kunt later altijd uitbreiden als je merkt wat je mist.
De voorbereeling: niet overslaan
Voordat je ook maar één druppel epoxy aanraakt, moet je vis helemaal klaar zijn. De huid moet volledig droog zijn.
Niet licht vochtig, niet bijna droog. Helemaal droog. Elke vochtrest onder de epoxy wordt zichtbaar als een witte vlek, en die kun je niet meer weghalen zonder allen los te maken.
Zorg ook dat je werkruimte stofvrij is. Epoxy trekt stof aan als een magneet. Een dag van te voren stofzuigen helpt.
En zet je vis op een ondergrond die waterpas staat. Epoxy vloeit uit voordat het hard wordt, en als je vis scheef ligt, krijg je een dikke laag aan de ene kant en een dunne aan de andere. Wil je een mooi opgezet aquariumdiorama maken? Zorg dan dat de basis perfect in balans is.
Mengen: hier gaat het mis
De meeste fouten gebeuren bij het mengen. En het is eigenlijk simpel: volg de verhouding op de verpakking.
Niet schatten, niet "even goed kijken." Weeg het af. De meeste cast epoxy-systemen mengen 1:1 of 2:1. Dat staat erbij. Doe het anders en je krijgt een laag die plakkerig blijft, of die barst, of die nooit helemaal uithardt.
Roer langzaam en grondig. Minstens drie minuten. Raak de bodem en de randen van je beker aan.
Te snel roeren betekent luchtbellen, en luchtbellen betekenen gaatjes in je afwerking. Het is een kwestie van geduld, niet van kracht. Zelfs als je voorzichtig mengt, krijg je bellen. Dat is normaal.
Bellen verwijderen
Neem je gasbranner en houd het even boven het oppervlak. Niet te dichtbij, niet te lang op één plek.
Je ziet de bellen dan omhoog kiezen en barsten. Een paar seconden per plek is genoeg.
Te veel warmte verkleurt de epoxy, en dan ben je weer terug bij af.
Aanbrengen: hoe doe je het?
Er zijn twee manieren: gieten of verdelen met een kwast. Voor een hele vis is gieten het makkelijkst. Giet een dunne laag over de vis en verdeel het met een kwast of een stuk karton, zodat je de perfecte afwerking voor vispreparaten bereikt.
Laat het langs de randen meelopen. Je wilt een gelijkmatige glazuurlaag, geen plas.
Werk in lagen. Een dunne laag laten uitharden, dan een tweede.
Dat klinkt als meer werk, maar het voorkomt dat de epoxy naar beneden zakt en aan de onderkant een dikke rand vormt. Voor een gemiddelde vis zijn twee tot drie lagen genoeg. Eerlijk gezegd vind ik dit het leukste deel.
Je ziet de kleuren onder de epoxy oplichten alsof de vis net uit het water komt.
Dat is het moment waarop je weet waarom je dit doet.
Wat als het misgaat?
Dan is het niet het einde van de wereld. Als je oneffenheden krijgt, kun je na het uitharden schuren met fijn schurpapier, 400 tot 600 klier, en dan een nieuwe laag eroverheen doen.
Als er stof in zit, zit er stof in. Schuur het glad en begin opnieuw met die plek. Als de epoxy plakkerig blijft, heb je waarschijnlijk verkeerd gemengd of was de temperatuur te laag.
Epoxy hardt het beste rond de 20 graden. In een koude schuur in januari werkt het niet meer. Geen uitzonderingen.
Veiligheid: even serieus
Epoxy is geen speelgoed. Draag handschoenen, werk op een geventileerde plek, en vermijd huidcontact.
De hars zelf is nog redelijk onschuldig, maar de hardener kan irritatie geven. Ik draag altijd nitrilhandschoenen, niet latex. Latex is te dun en scheurt te snel.
En reinig je gereedschap direct na gebruik met isopropyl alcohol. Niet morgen, niet vanavond. Direct.
Uitgeharde epoxy verwijder je alleen nog mechanisch, met schuur of een schraper. Dat kost je meer tijd dan het bespaart.
De laatste laag
Als je laatste laag epoxy uitgehard is, kijk je naar een vis die eruitziet alsof hij leeft. Door je vispreparaat realistisch na te schilderen, breng je die glans, die diepte en die levendigheid pas echt tot leven.
Het is het afsluitende detail dat het verschil maakt tussen een goede preparaat en een echt mooi preparaat. Epoxy werk is geen kunst. Het is een vaardigheid.
De eerste keer is het onwennig. De tweede keer gaat het beter.
En na de vijfde vis weet je precies hoeveel je nodig hebt, hoe snel je moet werken, en waar je op moet letten. Begin met een vis die je niet te veel kost als het misgaat. En ga van daaruit.
Veelgestelde vragen
Waarom is epoxy beter dan vernis voor taxidermie?
Epoxy biedt een duurzamere en glanzendere afwerking dan vernis. Vernis verweert snel en wordt dof, terwijl epoxy een harde, transparante laag creëert die de kleur en details van de vis behoudt, waardoor hij er langer prachtig uitziet.
Welke soort epoxy moet ik gebruiken voor taxidermie?
Het is een soort beschermend kristal dat de vis beschermt. Voor taxidermie is cast epoxy de beste keuze. Deze epoxy giet in één keer een dikke, heldere laag zonder te krimpen of geel te worden, wat essentieel is om de vis mooi en kleurrijk te conserveren. Vermijd laminaat epoxy, die bedoeld is voor glasvezel en niet geschikt is voor dit doel.
Wat is het verschil tussen cast epoxy en laminaat epoxy?
Cast epoxy is speciaal ontwikkeld om in één keer een dikke, heldere laag te gieten, zonder dat het krimpt of geel wordt. Laminaat epoxy daarentegen is dunner en bedoeld om met glasvezel te combineren, en is dus niet geschikt voor taxidermie waar een heldere, transparante afwerking gewenst is.
Hoe zorg ik ervoor dat de epoxy niet dof wordt?
Om te voorkomen dat de epoxy dof wordt, is het belangrijk om UV-gestabiliseerde epoxy te gebruiken.
Wat zijn de belangrijkste voorbereidingstappen voordat ik epoxy gebruik?
Zonlicht kan goedkope epoxy vergelen, waardoor de vis er dof en onverzadigd uitziet. Kies daarom een product dat specifiek als "UV-stabil" wordt aangeduid. Voordat je begint met epoxy, zorg je ervoor dat de huid van de vis volledig droog is.
Elke vochtvocht onder de epoxy zal zichtbaar worden als een witte vlek. Zorg er ook voor dat je werkruimte stofvrij is, want epoxy trekt stof aan als een magneet.